Nowe eksponaty w Epi-Centrum Nauki

Błyskawice grające muzykę, robot wykonujący salto, pojazd obracający się w powietrzu – to nie science fiction, lecz nowe i zmodernizowane eksponaty na Wystawie Głównej w Epi-Centrum Nauki. Zimowe ferie to doskonały moment, by połączyć rozrywkę z odkrywaniem świata i doświadczyć nauki wszystkimi zmysłami: zobaczyć ją, usłyszeć i… poczuć na własnej skórze.

Każda z nowych atrakcji została zaprojektowana tak, aby w angażujący i przystępny sposób przybliżać złożone zjawiska naukowe. Interaktywne stanowiska pozwalają samodzielnie eksperymentować, testować własne reakcje i obserwować efekty w czasie rzeczywistym. To połączenie widowiska, ruchu i nowoczesnych technologii sprawia, że odwiedzający nie tylko zdobywają wiedzę, ale również przeżywają emocjonującą przygodę, która zostaje w pamięci na długo. 

Kula plazmowa w nowej, imponującej odsłonie, ponad dwukrotnie większa niż poprzednia wersja, pozwala obserwować jedno z najbardziej tajemniczych stanów materii: plazmę. Wewnątrz szklanej kuli wysokie napięcie jonizuje gaz, tworząc rozgałęzione, świecące „pioruny”, reagujące na dotyk dłoni. To świetny przykład, jak energia elektryczna oddziałuje z materią i jak podobne zjawiska zachodzą w kosmosie, na Słońcu czy w gwiazdach. 

Symulator dachowania, zbudowany na bazie prawdziwego nadwozia samochodu typu SMART, pokazuje, jak zachowuje się ciało człowieka i luźne przedmioty podczas wypadku. Podczas kolizji przy prędkości 50 km/h na ciało działają przeciążenia porównywalne z upadkiem z 4. piętra. Uczestnicy na własnej skórze przekonują się, jak ogromne znaczenie mają pasy bezpieczeństwa. Rozkładają one siłę uderzenia na większą powierzchnię ciała, co dramatycznie zmniejsza ryzyko poważnych obrażeń. Tego typu doświadczenie silnie wpływa na świadomość kierowców i pasażerów. 

To doskonała demonstracja pierwszej zasady dynamiki Newtona. Ciało stara się kontynuować ruch po linii prostej, podczas gdy pojazd obraca się wokół niego. Stanowisko umożliwia przeżycie zdarzenia, które na długo zostaje w pamięci. Atrakcja jest dostępna dla użytkowników o wzroście powyżej 155 cm.

Jednym z najbardziej widowiskowych eksponatów jest grająca cewka Tesli, nowoczesna interpretacja urządzenia zaprojektowanego ponad 100 lat temu przez Nikolę Teslę. Układ generuje wyładowania elektryczne o długości nawet 1 metra, dokładnie takie, jakie powstają podczas burzy z piorunami. 

Dlaczego pioruny świecą i grzmią? To efekt gwałtownego przepływu ładunku elektrycznego przez powietrze, które w ułamku sekundy rozgrzewa się do tysięcy stopni. Co niezwykłe, w Epi-Centrum Nauki błyskawice same wydają dźwięk, bez głośników. Modulacja wyładowań pozwala „grać” muzykę piorunami. 

To zjawisko działa podobnie jak membrana głośnika, tylko w jej przypadku wibruje powietrze rozgrzane do tysięcy stopni. Szybkie pulsacje wyładowań tworzą fale ciśnienia, które nasze ucho odbiera jako dźwięk. Pokazy odbywają się co 30 minut i niezmiennie budzą zachwyt widzów w każdym wieku.

Koło Chomika o średnicy 2 metrów pozwala dosłownie „rozbiegać” naukę. Uczestnik wprawia koło w ruch, a inteligentny system wizualizuje dystans pokonany w 60 sekund. To doskonały przykład zamiany energii mięśni w energię mechaniczną i świetny punkt wyjścia do rozmów o wydolności organizmu, pracy serca czy roli aktywności fizycznej. Oświetlenie LED stopniowo rozświetla się w miarę pokonywania dystansu, pokazując bezpośrednią relację między wysiłkiem fizycznym a wykonaną pracą. 

Robopies to przykład osiągnięć współczesnej robotyki i sztucznej inteligencji. Potrafi chodzić, skakać, tańczyć, wykonywać salta, a nawet autonomicznie podążać za operatorem, omijając przeszkody. To żywa demonstracja algorytmów sterowania ruchem, czujników i systemów równowagi. Technologie te coraz częściej wspierają ludzi w medycynie, przemyśle i ratownictwie. 

Robot wyposażony w system inteligentnego podążania przetwarza dane z czujników w czasie rzeczywistym. Dzięki systemowi równoważenia żyroskopowego może wykonywać skomplikowane ruchy wymagające precyzyjnej koordynacji wielu silników i ciągłego dostosowywania pozycji. To pokazuje, jak teoria przekłada się na praktyczne zastosowania w automatyzacji i eksploracji przestrzeni.

Symulator samolotu przeszedł gruntowną modernizację. Nowe oprogramowanie i realistyczna grafika sprawiają, że uczestnik niemal zapomina, że nie odrywa się od ziemi. To doskonała okazja, by zrozumieć, jak działają siły nośne, sterowanie lotem i stabilizacja maszyny. Dzięki symulatorowi odwiedzający dowiadują się, jak precyzyjna fizyka decyduje o bezpieczeństwie lotnictwa. 

Zmodernizowane stanowisko „Uratuj kotka VR” oferuje nową, realistyczną grafikę i bezprzewodowe gogle VR. Podczas misji ratunkowej mózg uczy się oceniać odległości w przestrzeni 3D, planować trasę ewakuacji i działać pod presją czasu. To umiejętności przydatne w prawdziwych sytuacjach kryzysowych. To ćwiczenie refleksu, percepcji przestrzennej i zdolności podejmowania szybkich decyzji, które mogą uratować życie. 

Dlaczego VR jest tak skutecznym narzędziem edukacyjnym? Mózg przetwarza wrażenia wizualne i ruchowe podobnie jak rzeczywiste doświadczenia, aktywując te same obszary odpowiedzialne za uczenie się przez praktykę. To pozwala na trening umiejętności i reakcji bez rzeczywistego ryzyka.

To, co do tej pory było zarezerwowane tylko dla profesjonalnych spadochroniarzy, teraz mogą wypróbować w Epi-Centrum Nauki! Symulator wiernie odwzorowuje przebieg skoku oraz kształtuje prawidłowe nawyki i reakcje w różnych sytuacjach lotniczych. Oparty jest na danych z rzeczywistych skoków, umożliwia bezpieczne ćwiczenie procedur oraz zrozumienie zasad kontrolowanego lotu z otwartą czaszą. Dzięki zastosowaniu technologii VR użytkownicy mogą trenować w realistycznych warunkach. Teraz każdy, kto ma co najmniej 150 cm wzrostu, może skorzystać z tego przełomowego narzędzia, poczuć się jak skoczek i przeżyć niezapomnianą przygodę.

Zmodernizowany symulator jazdy po używkach przenosi użytkownika w realistyczne warunki miejskie. Nowe scenariusze pokazują wpływ nie tylko alkoholu, ale również innych substancji na czas reakcji, percepcję i zdolność podejmowania decyzji. 

Alkohol i inne używki hamują aktywność układu nerwowego, opóźniając przekazywanie sygnałów między neuronami. To przekłada się na wydłużony czas reakcji, często o kluczowe ułamki sekundy decydujące o uniknięciu kolizji. To mocny, edukacyjny przekaz, który zostaje w pamięci na długo.

W Strefie Małego Odkrywcy pojawiła się nowa interaktywna ścianka edukacyjna. Dzieci manipulują piłkami, zmieniają ich trajektorie i odkrywają, jak działają koła zębate i obwody zamknięte, pochylnie, zwrotnice i taśmociągi, śruba Archimedesa, poczta pneumatyczna oraz działko powietrzne. 

To praktyczna lekcja mechaniki, pneumatyki i logiki, pokazująca, że nawet skomplikowane systemy opierają się na prostych zasadach fizyki. Dzieci uczą się przez manipulację, bezpośrednią interakcję z przedmiotami. Zmieniając konfigurację zwrotnic i pochylni, obserwują natychmiastowe efekty swoich decyzji, rozwijając myślenie przyczynowo-skutkowe i umiejętności rozwiązywania problemów.